La Enciclopedia Libre Universal en Español dispone de una lista de distribución pública, enciclo@listas.us.es
Huchear
|
Índice |
| voz admitida por la Real Academia Española |
Flexión
Paradigma: amar
| |
|
|
- La raíz verbal, radical, o base:
« huche - », invariable, acaba en vocal → verbo vocálico
- Su conjugación es en todo igual a la de amar.
- Vocal temática: « a » → huche-ar.
Sin embargo, falta en:
- a) Modo indicativo:
- - 1.ª persona singular del presente: yo hucheo
- - 1.ª y 3.ª persona singular del pretérito perfecto simple: yo hucheé, él hucheó
- b) Presente de subjuntivo: yo huchee, tú huchees, ...
- Tiempos primitivos: regulares.
| Infinitivo Gerundio Participio |
hucheando hucheado |
habiendo hucheado (no existe) |
(antepresente) |
(antepresente) | |||
| Yo Tú (*) Usted (**) Él,ella Nosotros,as Vosotros,as Ustedes (**) Ellos,as |
hucheo hucheas huchea huchea hucheamos hucheáis huchean huchean |
has/ ha/ ha/ hemos/ habéis/ han/ han/ /hucheado |
huchee huchees huchee huchee hucheemos hucheéis hucheen hucheen |
hayas/ haya/ haya/ hayamos/ hayáis/ hayan/ hayan/ /hucheado |
(copretérito) |
pluscuamperfecto (antecopretérito) |
imperfecto (pretérito) |
pluscuamperfecto (antepretérito) | |
| Yo Tú (*) Usted (**) Él,ella Nosotros,as Vosotros,as Ustedes (**) Ellos,as |
hucheaba hucheabas hucheaba hucheaba hucheábamos hucheabais hucheaban hucheaban |
habías/ había/ había/ habíamos/ habíais/ habían/ habían/ /hucheado |
hucheara, ase huchearas, ases hucheara, ase hucheara, ase hucheáramos, ásemos huchearais, aseis huchearan, asen huchearan, asen |
hubieras,ieses/ hubiera,iese/ hubiera,iese/ hubiéramos,iésemos/ hubierais,ieseis/ hubieran,iesen/ hubieran,iesen/ /hucheado |
(pretérito) |
(antepretérito) |
(antefuturo) | ||
| Yo Tú (*) Usted (**) Él,ella Nosotros,as Vosotros,as Ustedes (**) Ellos,as |
hucheé hucheaste hucheó hucheó hucheamos hucheasteis huchearon huchearon |
hubiste/ hubo/ hubo/ hubimos/ hubisteis/ hubieron/ hubieron/ /hucheado |
hucheare hucheares hucheare hucheare hucheáremos hucheareis huchearen huchearen |
hubieres/ hubiere/ hubiere/ hubiéremos/ hubiereis/ hubieren/ hubieren/ /hucheado |
(antefuturo) |
||||
| Yo Tú (*) Usted (**) Él,ella Nosotros,as Vosotros,as Ustedes (**) Ellos,as |
huchearé huchearás hucheará hucheará huchearemos huchearéis huchearán huchearán |
habrás/ habrá/ habrá/ habremos/ habréis/ habrán/ habrán/ /hucheado |
(pospretérito) |
(antepospretérito) |
Presente | ||
| Yo Tú (*) Usted (**) Él,ella Nosotros,as Vosotros,as Ustedes (**) Ellos,as |
huchearía huchearías huchearía huchearía huchearíamos huchearíais huchearían huchearían |
habrías/ habría/ habría/ habríamos/ habríais/ habrían/ habrían/ /hucheado |
huchea tú (*) huchee usted (**) huchead vosotros hucheen ustedes | |
Entre paréntesis, los tiempos verbales según el gramático Andrés Bello.
(*) En algunos países de Hispanoamérica úsase también vos, y las siguientes formas verbales para la 2.ª persona del singular, las cuales pueden experimentar cambios según el país o región (ver voseo):
- presente de indicativo: vos hucheás
- presente de subjuntivo: vos hucheés
- pretérito perfecto de subjuntivo: hayás hucheado
- imperativo: hucheá vos
(**) « Usted / ustedes » son pronombres de la 2.ª persona que gramaticalmente funcionan como de 3.ª persona, propios del tratamiento de cortesía o respeto en lugar de « tú / vosotros ». Pero además, en Hispanoamérica y algunas zonas de España (Canarias y Andalucía occidental) no se usa « vosotros », ni en el tratamiento formal ni en el de confianza, para los que únicamente se emplea « ustedes ».
Modo imperativo
Sólo existen las segundas personas.
Sin embargo, en ocasiones se usan con sentido imperativo formas del presente de subjuntivo: « huchee él, hucheemos nosotros, hucheen ellos ».
Ortografía: acentuación
La acentuación de las distintas formas verbales de «huchear» se atiene a las normas al respecto. No obstante se hacen aquí algunas observaciones:
- agudas acentuadas porque terminan en vocal, o en las consonantes «n» o «s»: yo hucheé, ellos huchearán, tú huchearás, vos hucheás, vosotros hucheáis, entre otras.
No requieren especial comentario, salvo quizás las acabadas en «-áis», «-éis»: vosotros hucheáis, vosotros hucheéis, por ejemplo.
En estos casos las tildes van sobre la vocal abierta por tratarse de un diptongo del tipo vocal abierta + vocal cerrada.
Por otra parte, la vocal tónica es la abierta. De serlo la cerrada, no habría diptongo, sino hiato, y la tilde iría forzosamente en aquélla. - agudas no acentuadas:
sólo la 2.ª persona plural del imperativo: huchead vosotros - llanas acentuadas: yo huchearía [huchea-rí-a], vosotros huchearíais [huchea-rí-ais], ellos huchearían [huchea-rí-an]
Todas ellas llevan tilde porque el acento prosódico recae sobre la vocal cerrada i, y no por su terminación, ya que acaban en vocal, «n» o «s». Es decir, la tilde está exigida por el hiato. - llanas no acentuadas, por terminar en vocal, «n» o «s»:
yo hucheare, vosotros hucheareis, ellos huchearen.
Voz pasiva
- Artículo desarrollado → voz verbal
| Usado en su acepción transitiva (→ abuchear). |
1. Formas no personales
| Infinitivo Gerundio Participio |
siendo hucheado sido hucheado |
habiendo sido hucheado (no existe) |
2. De modo similar, las formas personales se flexionan con las correspondientes de ser.
Como ejemplo, veamos sólo dos tiempos y el imperativo:
- Presente de indicativo
yo soy hucheado, tú eres hucheado, él/usted es hucheado, nosotros somos hucheados, vosotros sois hucheados, ellos/ustedes son hucheados - Pretérito pluscuamperfecto de subjuntivo
yo hubiera o hubiese sido hucheado, tú hubieras o hubieses sido hucheado, él/usted hubiera o hubiese sido hucheado, nosotros hubiéramos o hubiésemos sido hucheados, vosotros hubierais o hubieseis sido hucheados, ellos/ustedes hubieran o hubiesen sido hucheados - Modo imperativo
sé tú hucheado sea usted hucheado
sed vosotros hucheados sean ustedes hucheados
→ Modelo de conjugación en voz pasiva, aquí.
Referencias
Notas
Portal de la Real Academia Española, y de la Asociación de Academias de la Lengua Española
Otras fuentesDe carácter normativo
- Real Academia Española y Asociación de Academias de la Lengua Española. Nueva gramática de la lengua española, Espasa, Madrid, 2009.
- Real Academia Española. Diccionario de la lengua española, Espasa Calpe, Madrid, 1994.
- Real Academia Española y Asociación de Academias de la Lengua Española. Diccionario panhispánico de dudas, Santillana, Madrid, 2005.
- Moliner, María. Diccionario de uso del español, Gredos, Madrid, 2008.
- Seco, Manuel. Diccionario de dudas y dificultades de la lengua española, Espasa Calpe, Madrid, 1998.
- Alarcos Llorac, Emilio. Gramática de la lengua española, Espasa Calpe, Madrid, 1994.
- Casares, Julio. Diccionario ideológico de la lengua española, Gustavo Gili, Barcelona, 1988.
- Cela, Camilo José. Diccionario secreto, Alianza-Alfaguara, Madrid, 1987.
- Lázaro Carreter, Fernando. Curso de Lengua. Anaya, Madrid, 1984.
1.ª conjugación – 2.ª conjugación – 3.ª conjugación - Verbos desusados
---o0o---
Glosarios - Diccionario de Arquitectura Civil